12. Sınıf Fizik: 1. Dönem 1. Yazılı Konuları

Çembersel Hareket

• 12.1.1.1 Düzgün çembersel hareketi açıklar.
  Periyot, frekans, çizgisel hız, açısal hız ve merkezcil ivme kavramlarını tanımlayıp aralarındaki ilişkileri (v = ω·r, ω = 2π/T) açıklayabilmelisiniz. Hız vektörünün yönünün sürekli değiştiğini vurgulamak önemlidir.
• 12.1.1.2 Düzgün çembersel harekette merkezcil kuvvetin bağlı olduğu değişkenleri analiz eder.
  Merkezcil kuvvetin kütle, hız ve yarıçapla ilişkisini (F = m·v²/r) analiz etmeniz beklenir. Bir değişken iki katına çıktığında kuvvetin nasıl değiştiğini oranla göstermek tipik bir sorudur.
• 12.1.1.3 Düzgün çembersel hareket yapan cisimlerin hareketini analiz eder.
  Yatay ve düşey düzlemde dönen cisimlerde (ip ucundaki taş, dönme dolap, lunapark aracı) merkezcil kuvveti sağlayan gerçek kuvvetleri belirleyip hesap yapmanız istenir. Merkezcil kuvvetin ayrı bir kuvvet olmadığını belirtmek kritik bir puan noktasıdır.
• 12.1.1.4 Yatay, düşey, eğimli zeminlerde araçların emniyetli dönüş şartları ile ilgili hesaplamalar yapar.
  Yatay virajda sürtünmenin, eğimli virajda normal kuvvetin bileşeninin merkezcil kuvveti sağladığını gösterip emniyetli en büyük hızı hesaplamak gerekir. Sonucun kütleden bağımsız olduğunu yorumlamak sık istenir.
• 12.1.2.1 Öteleme ve dönme hareketini karşılaştırır.
  Öteleme ve dönme hareketlerini hız, ivme, kuvvet-tork ve kütle-eylemsizlik momenti karşılıkları üzerinden tablo hâlinde karşılaştırabilmelisiniz.
• 12.1.2.2 Eylemsizlik momenti kavramını açıklar.
  Eylemsizlik momentinin kütleye ve kütlenin dönme eksenine göre dağılımına bağlı olduğunu örneklerle açıklamanız beklenir. Aynı kütleli halka ve diskin karşılaştırılması klasik bir sorudur.
• 12.1.2.3 Dönme ve dönerek öteleme hareketi yapan cismin kinetik enerjisinin bağlı olduğu değişkenleri açıklar.
  Dönerek ilerleyen bir cismin toplam kinetik enerjisinin öteleme ve dönme kinetik enerjilerinin toplamı olduğunu, bunun kütle, hız ve eylemsizlik momentine bağlı olduğunu açıklamak gerekir.
• 12.1.3.1 Açısal momentumun fiziksel bir nicelik olduğunu açıklar.
  Açısal momentumun vektörel bir büyüklük olduğunu, L = I·ω bağıntısını ve yönünün sağ el kuralıyla bulunduğunu açıklamanız istenir.
• 12.1.3.2 Açısal momentumu çizgisel momentum ile ilişkilendirerek açıklar.
  Noktasal bir cismin açısal momentumunu çizgisel momentumla ilişkilendirip L = m·v·r bağıntısını yorumlamak gerekir.
• 12.1.3.3 Açısal momentumu torkla ilişkilendirir.
  Net torkun açısal momentumdaki değişim hızına eşit olduğunu ve tork sıfırsa açısal momentumun değişmeyeceğini açıklayabilmelisiniz.
• 12.1.3.4 Açısal momentumun korunumunu günlük hayattan örneklerle açıklar.
  Kollarını kapatan buz patencisi, dönen sandalyede ağırlık tutan öğrenci gibi örneklerde açısal momentumun korunumunu açıklayıp açısal hızdaki değişimi yorumlamanız beklenir.
• 12.1.4.1 Kütle çekim kuvvetini açıklar.
  Newton'ın evrensel kütle çekim yasasını açıklayıp kuvvetin kütlelerle doğru, aradaki uzaklığın karesiyle ters orantılı olduğunu yorumlamak gerekir.
• 12.1.4.2 Newton’ın Hareket Kanunları’nı kullanarak kütle çekim ivmesinin bağlı olduğu değişkenleri belirler.
  Bir gezegenin yüzeyindeki ve yüzeyden belirli yükseklikteki kütle çekim ivmesinin gezegenin kütlesine ve yarıçapına nasıl bağlı olduğunu (g = G·M/r²) belirlemeniz istenir.
• 12.1.4.3 Kütle çekim potansiyel enerjisini açıklar.
  Kütle çekim potansiyel enerjisinin negatif olduğunu ve uzaklıkla nasıl değiştiğini açıklamak gerekir; kurtulma hızı fikrine kavramsal olarak değinilebilir.